|
Brda, zaliczana do najpi瘯niejszych szlak闚 wodnych w
Polsce, jest lewym dop造wem Wis造. Jej d逝go�ci wynosi
238 km, za� na dorzecze, kt鏎ego powierzchnia liczy 4817
km2, sk豉daj� si� 43 bezpo�rednie dop造wy oraz liczne
jeziora. Wyp造wa z Jeziora Smo這wego po這穎nego w �rodkowej
cz��ci Pojezierza Bytowskiego w odleg這�ci kilku kilometr闚
na wsch鏚 od Miastka. Po przep造ni璚iu przez 5 kolejnych
jezior p造nie na po逝dnie w零k� dolin�, po�r鏚 mieszanych
las闚 i wpada do jeziora Szczytno na p馧nocnych kra鎍ach
Pojezierza Kraje雟kiego. W �rodkowym odcinku Brda p造nie
pocz靖kowo ku wschodowi poprzez ci鉚 pi瘯nych rynnowych
jezior R闚niny Charzykowskiej, a nast瘼nie przez Bory
Tucholskie, gdzie rzeka ponownie skr璚a na po逝dnie rozpoczynaj鉍
wspania造 odcinek prze這mowy. Spi皻rzona w dolnym biegu
tworzy malownicze Jezioro Koronowskie o d逝go�ci 30 km,
oraz dwa mniejsze jeziora. W ko鎍u przep造wa przez Bydgoszcz
i ju� jako rzeka skanalizowana wpada do Wis造 powy瞠j
Fordonu. Spadek Brdy wynosi: w g鏎nym biegu 0,7 �, w �rodkowym
0,38 �, w dolnym 0,72 �; za� przep造w przy uj�ciu wynosi
28 m3/sek. Niezwykle urozmaicony, kr皻y bieg rzeki, rozleg貫
lasy, malownicze jeziora, pierwotna przyroda, liczne boczne
szlaki, od lat �ci鉚aj� na Brd� licznych turyst闚 wodnych.
Rzeka dost瘼na jest dla kajak闚 na d逝go�ci 233 km pocz預szy
od Jeziora Du瞠go Pietrzykowskiego (dawniej Jezioro G喚bokie)
niedaleko Miastka. Jednak na tym odcinku odwiedzana jest
do�� rzadko ze wzgl璠u na trudny dojazd. Sp造wy rozpoczynaj�
si� wi璚 najcz��ciej od Nowej Brdy, Charzykowych lub Swornegaci.
Pocz預szy od jeziora Szczytno rzeka dost瘼na jest r闚nie�
dla wi瘯szych 這dzi z tym jednak, 瞠 nale篡 pami皻a� o
konieczno�ci przenoszenia 這dzi l鉅em w rejonie zapory
w Mylofie. Na odcinku od Mylofu do Pi造-M造na, Brda nadaje
si� do sp造w闚 zimowych.
G鏎ny, bardzo malowniczy
odcinek Brdy jest do�� uci嘀liwy ze wzgl璠u na zaro�ni皻y
czcin� nurt oraz dwie sta貫 przeszkody, jaz zastawkowy
i m造n w Starej Brdzie. Przy niskich stanach wody mog�
te� wyst雷i� p造cizny zmuszaj鉍e do holowania kajaka.
Jednak trud w這穎ny w pokonanie tych przeszk鏚 sowicie
si� op豉ca, poniewa� p造n鉍 cicho przez le�ne ost瘼y mo瞠my
natkn寞 si� na schodz鉍e do wodopoju jelenie, sarny i
dziki lub dostrzec czarne bociany. Od Nowej Brdy p造nie
si� ju� praktycznie bez przeszk鏚 stopniowo poszerzaj鉍�
si� rzek�, mijaj鉍 na przemian lasy �wier虺owe i mieszane
oraz niewielkie 章ki na �r鏚le�nych polanach. Przed uj�ciem
do jeziora Szczytno, w niewielkiej odleg這�ci od prawego
brzegu rzeki, w starym, licz鉍ym ok. 300 lat, bukowym
lesie, stanowi鉍ym jeden z ciekawszych rezerwat闚 przyrody
na Pomorzu, mie�ci si� kilkaset gniazd kormoran闚 i czapli.
Atrakcj� �rodkowego biegu
Brdy s� przede wszystkim malownicze jeziora. Pierwsza
grupa jezior: Szczytno ze Szczycienkiem (章czna powierzchnia
647 ha, g喚boko�� 21 m), Ko雟kie (52 ha, 20 m) oraz po章czone
z nim od po逝dnia jezioro Kr瘼sko (81 ha, 17 m), wype軟iaj鉍a
dwie krzy簑j鉍e si� ze sob� rynny polodowcowe, charakteryzuje
si� czyst� wod� i bardzo urozmaiconymi, przewa積ie zalesionymi
brzegami. Na jednej z pi璚iu wysp jeziora Szczytno, a
tak瞠 na p馧wyspie jeziora Kr瘼sko, zachowa造 si� �lady
wczesno�redniowiecznych grod闚. Do drugiej grupy nale蕨
jeziora: Charzykowskie (powierzchnia 1367 ha, g喚boko��
31 m), D逝gie z Karsi雟kim (688 ha, 20 m), Witoczno (101
ha, 7 m), Ma這章ckie (37 ha, 5 m), ㄨckie (127 ha, 10
m) i Dybrzyk z Kosobudnem (274 ha, 19 m). Nad piaszczystymi,
豉two dost瘼nymi brzegami tych jezior rozlokowa造 si�
liczne o�rodki wypoczynkowe. Do jeziora Witoczno wpada
od p馧nocy dost瘼na dla kajak闚 rzeka Zbrzyca, tocz鉍a
wod� z ponad dwudziestu pi瘯nych, kaszubskich jezior.
Z innych, le蕨cych w pobli簑 szlaku teren闚, na szczeg鏊n�
uwag� zas逝guje zesp馧 o�miu �r鏚le�nych jezior po這穎nych
na wsch鏚 od Jeziora Charzykowskiego oraz wype軟iona pi璚ioma
niezwykle malowniczymi jeziorami polodowcowa rynna zamkni皻a
jeziorem P喚sno.
Poni瞠j M璚ika逝, ju� na
terenie Bor闚 tucholskich, tury�ci napotkaj� jedyn� na
przesz這 170-kilometrowym odcinku szlaku przeszkod�. Jest
ni� zapora w Mylofie, kieruj鉍a cz��� w鏚 rzeki do Wielkiego
Kana逝 Brdy, imponuj鉍ej budowli hydrotechnicznej z po這wy
XIX wieku. Kana� ten, poprowadzony r闚nolegle do Brdy,
miejscami po akweduktach, ponad kilkoma jej dop造wami,
mo瞠 stanowi� alternatywny szlak kajakowy dla sp造waj鉍ych
Brd�.. Na pocz靖kowym (niedost瘼nym dla kajak闚) odcinku
kana逝 mie�ci si� zak豉d hodowli pstr鉚闚.
Min預szy du蕨 wie� Rytel,
p造nie Brda w�r鏚 sosnowych las闚, stopniowo pog喚biaj鉍�
si� dolin�, tworz鉍 w okolicy Tucholi bardzo malowniczy
prze這m z licznymi bystrzami. Prze這m ten, zwany Piek貫m,
stanowi rezerwat przyrody. Ko鎍zy go, najpi瘯niejsze i
najwi瘯sze na ca造m szlaku Brdy, Jezioro Koronowskie o.
niezwykle urozmaiconej linii brzegowej, z licznymi, g喚bokimi
zatokami, otoczone niemal ze wszystkich stron lasami.
Opr鏂z samej doliny Brdy, jezioro wype軟ia r闚nie� kilka
bocznych, polodowcowych dolin, kt鏎ymi sp造waj� do Brdy
jej dop造wy, a tak瞠 r闚noleg章 do doliny Brdy, polodowcow�
rynn� na wsch鏚 od Koronowa. Nad brzegami Jeziora Koronowskiego
powsta造 liczne o�rodki wypoczynkowe.
Zbiornikami wyr闚nawczymi
dla elektrowni koronowskiej w Samoci嘀ku s� dwa mniejsze
sztuczne zbiorniki, jezioro Tryszczyn i jezioro Smuka豉.
Przy ko鎍u ka盥ego z tych jezior tury�ci musz� przenosi�
這dzie przez zapory. Zapora w Smukale, zbudowana w 1951
roku po zniszczeniu poprzedniej w czasie wojny, le篡 ju�
w granicach administracyjnych Bydgoszczy. W p馧nocnej
cz��ci miasta zabudowa nie jest zwarta, p造n鉍 rzek� mija
si� r闚nie� lasy, pola i ogrody.
Ko鎍owy odcinek Brdy jest
瞠glowny; stanowi fragment drogi wodnej 章cz鉍ej Wis喚
z Noteci� przez Kana� Bydgoski. Wycieczk� mo積a zatem
przed逝篡�, sp造waj鉍 dalej Wis章 lub Noteci�, b鉅� i
te� - poprzez G鏎ny Kana� Notecki, jezioro Gop這 i Kana�
�lesi雟ki - Wart�. Brda jest szlakiem 豉twym; dost瘼nym
dla pocz靖kuj鉍ych turyst闚, nieco uci嘀liwym jedynie
w g鏎nym biegu. Na przebycie ca貫go szlaku potrzeba co
najmniej 11 dni, jednak ze wzgl璠u na mo磧iwo�ci bocznych
wypad闚 warto po�wi璚i� na sp造w nawet 3 tygodnie.
|